Tekst: Annemiek Huijerman, foto’s: Marcel Jansen

In het Instrumentendepot ligt een overvloed aan muziekinstrumenten. Honderden gedoneerde of aangekochte violen, keyboards, saxofoons en gitaren liggen er te wachten op een nieuwe bespeler. Uit deze schatkamer kunnen kinderen en jongeren een instrument lenen. Zo krijgen ze de kans om hun muzikale talenten te ontwikkelen.

Van de vloer tot aan het plafond staan, liggen of hangen gitaren, violen, dwarsfluiten, keyboards, saxofoons en nog veel meer muziekinstrumenten. Vele zijn er veilig opgeborgen in foedralen of koffers. In de voorraadruimte op de begane grond wachten de instrumenten tot ze kunnen worden uitgeleend aan kinderen, scholen voor basis- en voortgezet onderwijs en andere organisaties. Welkom in het Instrumentendepot van het Leerorkest.

“Hier ligt de zogeheten grijpbare voorraad. Het is hier te klein om bijvoorbeeld contrabassen te stallen. Die hebben we hier dus niet voor het grijpen. In Villa Arena in Amsterdam Zuidoost hebben we nog eens 200 vierkante meter vol met instrumenten. Daar staat de echt grote voorraad in hoge stellages”, vertelt Jeffry Rampen. Hij is als coördinator verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken in het gebouw van het Instrumentendepot in de Amsterdamse wijk Indische Buurt.

De meeste instrumenten zijn donaties van particulieren. Mensen geven hun viool of klarinet weg, bijvoorbeeld omdat zij er niet meer op (kunnen) spelen. Of het instrument komt uit de nalatenschap van een opa of oma bij wie het lag te verstoffen op zolder. Jeffry: “Als er een heel grote vraag is naar een bepaald instrument bekijken we of we dat zelf kunnen inkopen.”

Inzamelingsactie

Het Instrumentendepot ging van start in november 2014, na een grote landelijke inzamelingsactie. Oprichter van het Leerorkest Marco de Souza bedacht het initiatief. Hij vond dat muziekinstrumenten en muzieklessen ook bereikbaar moesten zijn voor kinderen en jongeren voor wie het kopen van een viool of keyboard en het volgen van muzieklessen te duur is. Daarnaast vermoedde hij dat veel mensen in Nederland nog wel ergens een muziekinstrument hadden liggen. De actie leverde duizenden exemplaren op. Jeffry: “Met steun van het Jeugdfonds Sport en Cultuur krijgen kinderen uit het depot zo’n muziekinstrument in bruikleen. Daarmee kunnen ze thuis, op school en in een Leerorkest spelen.”

Dwarsfluiten worden het meest gedoneerd, vertelt Jeffry. “Net als trompetten. Naar beide is veel vraag. Fagot en hobo bijvoorbeeld zijn wat minder populair.” Jeffry wijst op een zwarte hoes die op een rugzak lijkt. Er zit een inklapbare houten harp in, het resultaat van een samenwerking met harpist Remy van Kesteren en Joris Beets van de TU Delft. Een handige oplossing, want een harp is doorgaans lastig te transporteren, zeker voor kinderen en jongeren. Jeffry: “Deze kunnen ze makkelijk meenemen naar huis of naar school. In 2021 hebben we er driehonderd in elkaar gezet. We hebben er nog een paar liggen.”

Ook veel violen vinden de weg naar het depot. “Maar dat zijn meestal hele violen en die zijn te groot voor kinderen. Een jongen of meisje van, zeg, acht jaar oud kan niet spelen op zo’n viool voor volwassenen”, vertelt Jeffry. “Zij moeten kunnen oefenen op kleinere maten: op een kwart of een halve viool. Het kost best wat om kleine violen aan te schaffen. Om dit te kunnen bekostigen verkopen we, met toestemming van de donateur, soms exemplaren voor volwassenen.”

 

Hulp van vrijwilligers

Alle instrumenten krijgen een registratienummer ingegraveerd en worden nagekeken door een van de professionele restaurateurs of werkmeesters in de ateliers op de eerste verdieping. Jeffry: “Sommige hebben eerst nog een reparatie nodig. Van instrumenten die niet meer te herstellen zijn bewaren we de goede onderdelen. Die kunnen ooit nog eens van pas komen.” Als de instrumenten speelklaar zijn gemaakt komen ze in de ‘kant-en-klaarkamer’, ook op de eerste verdieping.

Rodney Calis is de werkmeester van het atelier waar voornamelijk koperen blaasinstrumenten worden gerepareerd. Aan de wand hangt een indrukwekkende hoeveelheid gespecialiseerd gereedschap. Vier vrijwilligers, die om toerbeurten aanwezig zijn, helpen mee met herstellen. In totaal werken er 35 vrijwilligers bij het Instrumentendepot. “Hun hulp is onmisbaar”, zegt Rodney.

Beenderlijm

In het volgende atelier komen viool, cello of contrabas langs de werkbank. “Soms komt een viool terug van een school voor reparatie, want kinderen laten hun instrument soms vallen of vallen zelf”, vertelt werkmeester Michael, die hier sinds 2017 werkt, ook weer bijgestaan door vrijwilligers. “Dan herstellen we zo’n viool, bijvoorbeeld met beenderlijm.” Enthousiast wijst hij op een strijkinstrument dat in klemmen is gevat en waarvan de lijm moet drogen, en geeft meteen even een korte, technische uitleg waarom beenderlijm geschikter is voor reparaties aan strijkinstrumenten dan houtlijm. Kortweg houdt beenderlijm de klank goed en het kan zonder schade weer losgemaakt worden voor reparaties.

Het derde atelier is de afdeling voor onder meer houtblaasinstrumenten als hobo’s en klarinetten. Vrijwilliger Annebeth zit aan de werktafel en kijkt een gedoneerde dwarsfluit na. “Hij doet het niet goed. Waar ‘lekt’ hij en waarom? Misschien komt het door de polstertjes (leren kussentjes achter de kleppen, red.) dat hij niet goed afsluit.”

Lasergraveermachine

Directeur van het Instrumentendepot is Jurriën Wind. Hij ziet erop toe dat het hele proces van registratie, opknappen, uitlenen en factureren administratief op orde is. Ook houdt hij zich bezig met het vrijwilligersbestand en de public relations.

Het Instrumentendepot beheert in totaal zo’n elfduizend instrumenten. Van de ruim tachtig instellingen uit heel het land die lenen uit het depot betaalt een deel een bijdrage van 21,50 euro per instrument per schooljaar. Jurriën: “We moeten voldoende geld kunnen overhouden om onder meer de salarissen van medewerkers en de huur te kunnen betalen. Deze bijdrage geldt overigens niet voor onze Leerorkesten.”

Een belangrijk project is het professionaliseren van het Instrumentendepot. Dat wordt mogelijk gemaakt dankzij een grote bijdrage van de Vriendenloterij, vertelt Jurriën. “Daardoor kunnen we een nieuw instrumentenbeheersysteem laten bouwen. Een belangrijke aanschaf daarbij is deze lasergraveermachine.” Hij wijst naar een glanzend apparaat op een tafel. “Deze brandt een code in het instrument. Scan je die met je telefoon, dan verschijnt het betreffende instrument met alle gegevens: waar het is, wanneer het terugkomt en of er iets mee is gebeurd. Dat scheelt veel tijd. Zo kunnen we met een kleine groep mensen toch blijven voldoen aan de grote vraag naar instrumenten.”

Even later gaat de deur van het atelier voor strijkinstrumenten en fluiten open, en komt vrijwilliger Annebeth aangelopen. Uit een van de kasten pakt ze een foedraal met een andere dwarsfluit die ze wil gaan nakijken op eventuele gebreken. Het probleem met de vorige dwarsfluit heeft ze kunnen oplossen, zegt ze. Die kan nu door naar de kant-en-klaarkamer. En zo is er straks weer een kind blij met een soepel werkend muziekinstrument.

Lijkt het u ook leuk om instrumenten te (leren) repareren als vrijwilliger? Neem dan contact op met vrijwilligerscoördinator Mariska Wijmans via mwijmans@leerorkest.nl.  Op DEZE  pagina staan de mogelijkheden voor vrijwilligerswerk bij het Leerorkest, Instrumentendepot en Muziekcentrum Zuidoost.

Op zaterdag 29 augustus staan wij met een kraam op de infomarkt van het Indische Buurtfestival met informatie over vrijwilligerswerk en Leerorkesten. U kunt ons vinden voor Javastraat 121 (Divan Baklava) met info en enkele pop-up optredens van kinderen!